Samen tegen Vlaamse besparing van 30% op middelen Brusselse bibliotheken en lokaal cultuurbeleid

Verzoekschrift gericht aan: Vlaamse Regering

OPEN BRIEF
30% minder middelen voor de Brusselse bibliotheken en het lokaal cultuurbeleid raakt heel Brussel.
Een besparing van 30% op de Brusselse bibliotheken en het Nederlandstalig lokaal cultuurbeleid is geen technische begrotingsingreep. Ze kan mee beslissen wie in Brussel toegang houdt tot boeken, taal, informatie, digitale hulp, cultuur en ontmoeting, en wie niet.
Vanaf januari 2027 verlaagt Vlaanderen de werkingssubsidie aan de Brusselse gemeenten voor het Nederlandstalig cultuurbeleid en de organisatie van een Nederlandstalige bibliotheek met 30%. Meer dan één miljoen euro aan structurele middelen verdwijnt. Dit kwam als een totale verrassing, nauwelijks twee weken nadat de zesjarige cultuurbeleidsplannen werden goedgekeurd.
Die plannen bevatten nochtans concrete engagementen voor leesbevordering, taalontwikkeling, participatie, (digitale) inclusie, ontmoeting, publieksbereik en samenwerking. Bibliotheken, cultuurbeleidscoördinatoren en hun partners hebben er tijd, expertise en vertrouwen in geïnvesteerd. Door de financiële basis zo ingrijpend te veranderen, worden niet alleen begrotingen onderuitgehaald, maar ook engagementen met buurten, scholen, partners en Brusselaars.
De noden van Brusselaars dalen niet met 30% omdat het budget met 30% daalt.
Armoede, taalachterstand, digitale uitsluiting, dalende leesvaardigheid en sociale isolatie vragen net méér nabijheid, begeleiding en toegankelijke publieke dienstverlening. Minder middelen zullen onvermijdelijk leiden tot minder personeel, minder openings- en begeleidingsmogelijkheden, minder samenwerking met scholen en organisaties, minder activiteiten, minder digitale ondersteuning en minder culturele participatie. Dit raakt de volledige werking van de bibliotheken en het lokaal cultuurbeleid. Dit raakt ook alle Brusselaars en vooral de meest kwetsbaren. 
Het treft het kind dat via een klasbezoek ontdekt welk boek het graag leest. De cursist die in een conversatietafel Nederlands oefent. De student die thuis geen rustige studieplek of wifi heeft. De ouder die met een baby verhalen en boekjes wil ontdekken. De Brusselaar die hulp nodig heeft om een digitaal formulier in te vullen, betrouwbare informatie zoekt of eenvoudigweg een gratis plek nodig heeft om even te zijn. In een stad waar bijna elke plek een aankoop, ticket of afspraak vraagt, blijft de bibliotheek een zeldzame plek waar iedereen welkom is. 
De bibliotheek is geen luxe maar een publieke basisvoorziening. Ze is een verlengde van het onderwijs, een toegangspoort tot cultuur en informatie, een oefenplek voor het Nederlands en een laagdrempelige derde plek in de stad.
Wie vandaag bespaart op lezen, taal en digitale zelfredzaamheid, verschuift de rekening naar onderwijs, welzijn en andere publieke diensten.
De cultuurbeleidscoördinatoren zijn ook onmisbaar. Zij verbinden bibliotheken, gemeenschapscentra, scholen, verenigingen, welzijnsorganisaties en lokale besturen. Zij kennen de buurten, brengen noden en partners samen en vertalen beleidsambities naar een werking die mensen werkelijk bereikt. Als deze verbindende kracht wordt verzwakt, verliest Brussel niet alleen activiteiten, maar ook opgebouwde expertise, duurzame samenwerkingen en het lokale netwerk dat het Nederlandstalige cultuurbeleid zichtbaar en toegankelijk maakt.
De inzet is groter dan het voortbestaan van afzonderlijke bibliotheken of projecten. Dit gaat over welk Brussel we willen zijn. Een stad die investeert in geletterdheid, gelijke kansen, gemeenschapsvorming en toegankelijke cultuur? Of een stad die laagdrempelige voorzieningen afbouwt en daarmee vooral de Brusselaars treft die ze het hardst nodig hebben?
Onze vraag aan de Vlaamse Regering is duidelijk: herbekijk de besparing van 30% en beslis niet zonder echt overleg met de Brusselse lokale besturen, bibliotheken en cultuurbeleidscoördinatoren. Kies voor een weloverwogen en gedragen aanpak die de krachten bundelt. Garandeer duurzame financiering, zodat de goedgekeurde cultuurbeleidsplannen een eerlijke kans krijgen. Erken de Brusselse bibliotheken en het lokaal cultuurbeleid voor wat ze zijn: essentiële basisdiensten voor Brusselaars en voor de Nederlandstalige aanwezigheid in de hoofdstad.
30% minder middelen betekent niet 30% minder nood. Het betekent minder kansen, minder ondersteuning en minder publieke ruimte voor Brussel. Dat is een prijs die de Brusselaar niet mag betalen.

De Brusselse bibliotheken zijn van ons allemaal. Cultuur is voor iedereen. Ga langs. Leen. Lees. Ontmoet. 

Ondertekend door 262 vertegenwoordigers van raden, scholen, middenveld, partners, vrijwilligers, … en hopelijk door u.

De Open Brief met alle reeds verzamelede handtekeningen is hier te vinden: OPEN BRIEF | PDF to Flipbook